Mildew, meeldauw, botrytis: deze drie schimmels zijn verantwoordelijk voor het merendeel van de oogstverliezen in de wijnbouw in Frankrijk. Het kiezen van de juiste behandeling voor wijnziekten vereist een vergelijking van de effectiviteit van actieve stoffen, hun impact op de bodem en hun compatibiliteit met een strategie voor het verminderen van inputs. Dit artikel meet de verschillen tussen conventionele, biologische en agronomische benaderingen, ondersteund door recente gegevens.
Koper versus zwavel: vergelijking van actieve stoffen tegen schimmelziekten van de wijnstok
Koper (bordeauxmengsel) en zwavel blijven de twee pijlers van de schimmelbestrijding in de wijnbouw, ook in de biologische landbouw. Hun doelwitten zijn niet hetzelfde, en hun beperkingen ook niet.
Aanvullende lectuur : Alles wat je moet weten over de wettelijke vermeldingen en verplichtingen van een online modewebsite
| Criteria | Koper (bordeauxmengsel) | Bevochtigbare zwavel |
|---|---|---|
| Doelziekte | Mildew (Plasmopara viticola) | Meeldauw (Erysiphe necator) |
| Werking | Contact, preventief | Contact, preventief en gedeeltelijk curatief |
| Effect op de bodem | Accumulation van koper in de bovenste lagen | Laag residu, snelle afbraak |
| Regelgevende beperking bio | Jaarlijks plafond beperkt door Europese regelgeving | Geen specifieke plafond in bio |
| Effectiviteitslimiet | Bij meer dan ongeveer 300 g koper/metaal/ha/passage, neemt de effectiviteit niet meer toe | Verlies van effectiviteit boven 35 °C (bladverbranding) |
Le Monde meldt dat biologische wijnbouwers proberen hun wijnstokken tegen mildew te beschermen met minder koper, door de voorkeur te geven aan preventieve strategieën in plaats van curatieve behandelingen. Dit plafond van ongeveer 300 g koper/metaal per hectare en per passage waarboven de effectiviteit stagneert, is een technisch referentiepunt om te onthouden bij de behandeling van wijnziekten.
Zwavel heeft daarentegen een voordeel ten opzichte van meeldauw dankzij zijn gedeeltelijk curatieve werking. Zijn belangrijkste zwakte blijft de gevoeligheid voor warmte: bij hoge temperaturen veroorzaakt het verbranding op de bladeren en trossen.
Aanrader : Alles wat u moet weten over de vrijstelling van werkzoekenden voor senioren en de begunstigden ervan
Agronomische hefboom: de schimmeldruk verminderen voordat je behandelt
De huidige trend in de wijnbouw verschuift de focus van behandeling naar preventie. Verschillende wijnbouwpraktijken verminderen direct de gunstige omstandigheden voor mildew en meeldauw, zonder gebruik te maken van een gewasbeschermingsmiddel.
Beheer van het bladerdak en palissade
Stagnante vochtigheid in het loof is de belangrijkste factor voor de ontwikkeling van mildew. Een zorgvuldige palissade, gecombineerd met gerichte bladverwijdering in het gebied van de trossen, verbetert de luchtcirculatie en versnelt het drogen van de bladeren na de regen.
In een warmer klimaat speelt de palissade een dubbele rol: het beperkt de vochtigheid die gunstig is voor schimmels en beschermt tegelijkertijd de trossen tegen zonnebrand. Wijnbouwers passen al de hoogte en oriëntatie van hun bladerdak aan om aan deze twee gelijktijdige beperkingen te voldoen.
Snoeien en ventilatie van de wijnstokken
Een snoei die de afstand tussen de takken bevordert, vermindert mechanisch de tijd dat de vegetatieve organen vochtig zijn. Deze aanpak is bijzonder relevant tegen botrytis (grijze schimmel), waarvan de ontwikkeling sterk afhankelijk is van langdurig contact tussen trossen en vochtig loof.
- Bladverwijdering van het vruchtbare gebied vanaf de vruchtzetting om de trossen aan de lucht bloot te stellen
- Vroegtijdig uitknijpen om de vegetatieve dichtheid en overmatige schaduw te beperken
- Beheersbare begroeiing van de tussenrij, die de bodemvochtigheid reguleert zonder de wijnstok in droge periodes te concurreren
Deze agronomische hefboom vervangt de behandelingen niet, maar vermindert het aantal benodigde passages. Gecombineerd met een nauwkeurige weersmonitoring, stellen ze in staat om de spuitbeurten op het juiste moment te activeren in plaats van volgens een vast schema.
Drone-spraying: wat de precisie van de toepassing verandert
De Union meldt in juni 2026 een experiment in de Champagne met een dronespuit die een natuurlijke behandeling tegen wijnziekten toepast. Dit type apparaat richt zich van bovenaf op het bladerdak, met een precisie die door getrokken spuitmachines niet wordt bereikt op hellende percelen of bij hoge plantdichtheid.
De drone vermindert de drift van het product en beperkt het volume van de spuitmix per hectare. Op wijngaarden op hellingen, waar het passeren van zware machines de bodem compacter en de rijen beschadigt, vertegenwoordigt deze technologie een meetbare operationele winst.
Het Champagnese experiment blijft op dit moment geïsoleerd, en de Franse regelgeving reguleert het luchtspuiten strikt. Het gebruik van de drone vervangt geen volledig behandelingsprogramma, maar opent een weg voor moeilijk toegankelijke percelen en toepassingen van biocontroleproducten in lage doses.
Geïntegreerde behandelingsstrategie: chemie, biologie en agronomie combineren
Een effectief programma tegen wijnziekten steunt nooit op één enkele stof. De afwisseling van werkingswijzen (contact, doordringend, systemisch in conventionele methoden) beperkt het risico op resistentie van schimmels, een probleem dat gedocumenteerd is bij meeldauw met bepaalde families van fungiciden.
- Koper strikt preventief positioneren, vóór aangekondigde regenperiodes, zonder de effectiviteitsdrempel per passage te overschrijden
- Afwisselen van zwavel en biocontroleproducten tegen meeldauw om de selectiedruk te verminderen
- Integreren van meteorologische gegevens (voorspellingsmodellen voor mildew) om de behandelingen te spreiden wanneer het risico laag is
- Aanvullen met agronomische hefbooms (bladverwijdering, palissade, beheer van de begroeiing) om de basis schimmeldruk te verlagen
De vermindering van het aantal behandelingen gaat via hun betere positionering, niet door hun afschaffing. Een wijnbouwer die zes keer op het juiste moment behandelt, beschermt zijn wijnstok beter dan een ander die tien keer volgens een rigide schema behandelt.
Wijngaarden die worden geconfronteerd met black-rot of esca voegen een extra laag van complexiteit toe: black-rot vereist zeer vroege ingrepen op bladeren, terwijl esca, een houtziekte, niet reageert op enige goedgekeurde curatieve behandeling en voornamelijk wordt beheerd door herstel snoei en vervanging van aangetaste wijnstokken.
De keuze voor een behandelingsstrategie hangt af van de druivensoort, de terroir, het lokale klimaat en de sanitaire geschiedenis van elk perceel. De gegevens die seizoen na seizoen worden verzameld – parasitaire druk, fenologische stadia, neerslagcumulatie – blijven het beste beslissingsinstrument om de interventies aan te passen en de doses te verminderen zonder de oogst in gevaar te brengen.